Gent Vogelhoekwijk

De Vogelhoekwijk in Gentbrugge is een sociale woonwijk uit de jaren 1980, waar ongeveer 660 bewoners wonen in 183 woningen. De meeste woningen verkeren in een matige tot slechte staat (conditiestaat 4–5) en hebben EPC-labels E–F, gekenmerkt door verouderde gevels, gebrekkige isolatie en inefficiënte installaties.

In plaats van de wijk grotendeels te slopen en herop te bouwen, koos Thuispunt Gent voor een circulaire en sociaal gevoelige aanpak. De bestaande woningen worden gerenoveerd en aangepast via optopping (extra verdiepingen), uitbreidingen en selectieve vervangbouw. Oorspronkelijk was een grootschalige sloop en heropbouw gepland om de verdichtingsdruk op te vangen, maar die strategie werd verlaten ten gunste van een meer duurzame en buurtgerichte aanpak.

Narrow the loop

Verdicht

De wijk werd oorspronkelijk ontworpen met brede wegen en ruime open zones, waardoor vandaag veel on(der)benutte ruimte aanwezig is. Het nieuwe masterplan stelt voor om bepaalde straten te versmallen en zo extra groenzones te creëren, terwijl op de vrijgekomen plekken nieuwe woningen worden toegevoegd via inbreiding, uitbreidingen en optopping. Om te voldoen aan hedendaagse ontwerpstandaarden voor sociale huisvesting, krijgen de gerenoveerde woningen extra bouwvolumes en verticale uitbreidingen, waardoor de bestaande gronden en structuren efficiënter worden benut.
Meer info over Verdicht

Slow the loop

Vermijd sloop

Het merendeel van de ééngezinswoningen wordt behouden en gerenoveerd. Sloop zou hier leiden tot minder woningen en hogere kosten. Enkel enkele rijwoningen en appartementsgebouwen worden vervangen, waar de huidige ontwerp- en energie-eisen renovatie technisch of financieel onmogelijk maken. (Meer info: [Wonen in Vlaanderen – ontwerpregels voor sociale huisvesting])
Meer info over Vermijd sloop

Close the loop

Hergebruik

Omdat de woningen grotendeels bestaan uit gestandaardiseerde bouwonderdelen, is er een groot potentieel voor hergebruik op de site zelf. Het Living Lab onderzocht hoe houten balken, trappen en bakstenen gevels konden worden gerecupereerd en geïntegreerd in nabijgelegen gerenoveerde woningen. Zo worden afvalstromen en transport beperkt en blijven materialen lokaal in circulatie. (Afbeelding: voorbeelden van hergebruik ter plaatse – met visual van een ontmantelde en gerenoveerde woning met hergebruikte elementen)
Meer info over Hergebruik

Hefbomen

  • Regulatoire urgentie
    Sociale huisvestingsmaatschappijen moeten slecht geïsoleerde woningen renoveren vóór 2028, wanneer elektrisch verwarmde woningen niet langer verhuurd mogen worden.
    Deze wettelijke druk fungeert als hefboom voor bredere wijkvernieuwing.
  • Standaardisatie
    De sterk repetitieve woningtypologieën bieden kansen voor prefabricatie en componenthergebruik, wat circulaire renovatie ondersteunt.
  • Publieke afstemming
    De samenwerking met Stad Gent zorgt ervoor dat de ontwerpvisie aansluit bij de brede stedelijke ontwikkelingsdoelen voor het gebied.

Leerlessen

  • Regulatoire flexibiliteit
    Het vroegtijdig aanpassen van het BPA (Bijzonder Plan van Aanleg) had meer ruimte kunnen bieden voor prefabtoepassingen en extra woningen, met kostenbesparingen en hogere ruimtelijke kwaliteit als resultaat.
  • Ontwerptolerantie
    De huidige ontwerpregels voor sociale woningbouw zouden flexibeler kunnen zijn om beter aan te sluiten bij bestaande structuren en zo onnodige sloop te vermijden.
  • Procesduidelijkheid
    Te veel ambities en overlappende trajecten kunnen de voortgang vertragen.
    Een duidelijke hiërarchie van doelstellingen helpt de focus te behouden.
  • Geïntegreerde schaalniveaus
    Circulariteit vraagt om gelijktijdig nadenken op stedelijk en technisch niveau.
    Wanneer die processen gescheiden blijven, gaan kansen verloren.
  • Aanpasbaarheid
    De bestaande zevenlaagse blokken bleken moeilijk aanpasbaar aan moderne normen, wat het belang aantoont van toekomstgericht ontwerpen bij nieuwe projecten.

Op zoek naar meer inspiratie?

Volgende links wijzen je snel de weg naar concrete activiteiten, praktische handvatten en up-to-date inzichten rond circulair bouwen.

Aanpasbaar, Intensiveer, Verdicht, Vermijd sloop
Intensiveer, Verdicht
Hergebruik, Verdicht, Vermijd sloop